Mak, maki, maczki....

MAK POLNY.

Jedna z nielicznych, trwale zadomowionych w Polsce roślin o krwisto czerwonych kwiatach. Mak polny jest nie tylko chwastem zbożowym, lecz także starym gatunkiem uprawnym, sianym planowo jako roślina kosmetyczna, farbiarska, ozdobna i lecznicza. Forma dzika, nieodmianowa.

Mak polny to wiotka, dość wysoka (do 90 cm) roślina jednoroczna.

Łodyga owłosiona, ulistniona skrętolegle i kanciasta, zwykle prosta, rzadko słabo rozgałęziona. Liście pod wieloma względami podobne do liści chabru: również szarozielone, również dwu typów: dolne pierzastodzielne, z ogonkami, ząbkowane, natomiast górne są siedzące.

Kwiaty jaskrawo czerwone, podzielone na kielich i koronę, wyrastają pojedynczo na pędzie. Kielich o dwu działkach, owłosiony równie mocno jak łodyga, z czasem opada. Korona o czterech krwiście czerwonych lub purpurowych płatkach, zawsze z czarną cętką u nasady. Pręciki bardzo liczne, fioletowe, cienkie, a słupek pojedynczy, gruby, ze znamieniem o 5-18 promieniach. O ile pąk kwiatowy maku polnego luźno zwisa, o tyle rozłożony kwiat i formujący się zeń owoc (makówka) sterczą sztywno wyprostowane.

Owocem maku polnego jest powszechnie znana, wielonasienna, odwrotnie jajowata i naga torebka, zwana makówką. Tak samo jak u bławatka i kąkola również nasiona maku polnego pozostają żywe w glebie przez wiele lat i to mimo stosowania herbicydów.

Mak polny jest tolerancyjny na różne warunki glebowe, ale preferuje podłoża przepuszczalne, umiarkowanie suche, o średniej zawartości składników pokarmowych. Jest dość odporny na zanieczyszczenia przemysłowe, więc z powodzeniem można go sadzić w ogrodach miejskich.

Maki preferują siew ozimy, wtedy przy sprzyjających warunkach pierwsze kwiaty kwitną już końcem maja. W przeciwieństwie do regulowanego siewu maku lekarskiego siew maku polnego nie jest objęty żadnymi zakazami czy ograniczeniami.

 CIEKAWOSTKI.

Choć w Polsce mak polny rośnie dziko jako chwast zbóż, to jednak bywał celowo uprawiany na przestrzeni wieków. Jego mocny, czerwony kolor czynił go ważną rośliną barwierską i kosmetyczną. Od tysiącleci do dziś barwi się nim leki, wina, płyny do higieny intymnej na czas menstruacji, robi szminki, czerwone farby i atramenty.

Ogrodnicy otrzymali szereg odmian ozdobnych na rabaty albo kwiat cięty, nierzadko o płatkach postrzępionych, śnieżno białych bądź różowych. W latach 90 we Włoszech wyhodowano niemal czarną odmianę ‘Evelina’ (sterylny mieszaniec z m. wątpliwym P. dubium).

MAK POLNY JEST SYMBOLEM, który kojarzy się z różnymi znaczeniami. Najczęściej kojarzony jest z pamięcią, szczególnie o poległych w I wojnie światowej, gdzie jego obecność na polach bitew stała się symbolem ofiar i ich poświęcenia. Poza tym, mak symbolizuje również sen, marzenia, zapomnienie, a nawet przemijanie. Czerwony kolor maku może oznaczać miłość, ale także ból i cierpienie. 

WARTOŚĆ POŻYTKOWA.

Mak w ogóle nie wytwarza nektaru, za to produkuje mnóstwo pyłku, więcej od pozostałych chwastów polnych. Prof. Sudnik-Wójcikowska z Wydziału Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i Towarzystwo Przyrodnicze „Bocian” zalecają mak polny do mieszanek na pastwiska dla dzikich zapylaczy, zwłaszcza trzmieli i samotnych pszczół. Jako gatunek pyłkodajny mak polny nie przyciąga motyli, a pszczołom miodnym i trzmielom dostarcza jedynie pokarmu białkowego.

Najobficiej pyli zatem i karmi najwięcej owadów zaraz po otwarciu kwiatów, czyli rano (godziny: 6.00-9.00). Owady oblatują maki nawet dłużej, większość kończy je odwiedzać koło 13.00.

OTO BARDZIEJ SZCZEGÓŁOWE ZNACZENIA MAKU POLNEGO:

Pamięć i żałoba:

Symbolika maku jako kwiatu pamięci o poległych w I wojnie światowej jest bardzo silna, szczególnie w krajach Wspólnoty Brytyjskiej. Noszenie maku w Dniu Pamięci (Remembrance Day) to forma oddania hołdu poległym. 

ULOTNOŚĆ I PRZEMIJANIE:

Maki szybko przekwitają, co może symbolizować ulotność życia, przemijanie i kruchość istnienia. 

SEN I MARZENIA:

Mak jest związany z nocą i snem, a jego płatki zawierają substancje o działaniu uspokajającym, dlatego kojarzony jest również z odpoczynkiem i marzeniami. 

MIŁOŚĆ I NAMIĘTNOŚĆ:

Czerwony kolor maku może symbolizować miłość, namiętność i piękno, ale również cierpienie z nią związane. 

PŁODNOŚĆ I OBFITOŚĆ:

W niektórych kontekstach mak polny może być kojarzony z płodnością i obfitością, ze względu na jego zdolność do rozsiewania nasion. 

ZIOŁOLECZNICTWO:

Mak polny był od dawna wykorzystywany w medycynie ludowej do łagodzenia różnych dolegliwości. 

Warto pamiętać, że interpretacja symboliki maku może się różnić w zależności od kontekstu kulturowego i osobistych odczuć. 

Maki były wykorzystane w poezji np. użył go 

Czesław Miłosz w Przypowieści o maku.

"Przypowieść o maku"

Na ziarnku maku stoi mały dom, Pieski szczekają na księżyc makowy I nigdy jeszcze tym makowym psom, Že jest świat większy, nie przyszło do głowy.

Ziemia to ziarnko - naprawdę nie więcej, A inne ziarnka - planety i gwiazdy. A choć ich będzie chyba sto tysięcy, Domek z ogrodem może stać na każdej

Wszystko w makówce. Mak rośnie w ogrodzie, Dzieci biegają i mak się kołysze.

eczorami, o księżyca wschodzie

gdzieś szczekają, to głośniej, to ciszej.

Przypowieść o maku" to wiersz autorstwa Czesława Miłosza, który ukazuje, jak mały świat, w którym żyjemy, jest tylko jednym z wielu, jak ziarnko maku wśród innych. Wiersz porusza tematy samotności, ograniczoności ludzkiego postrzegania i potrzeby dostrzeżenia większego kontekstu istnienia.

Kocham maki za ich subtelność i piękny kolor czerwony, uwielbiam na nie patrzeć i wspominać czasy dzieciństwa kiedy jeździłam razem z wójostwem na sianokosy i one rosły w na polach uprawnych coś cudownego mam do nich słabość.

Pozdrawiam serdecznie Iwona Wala.